Biografia
Martin Smolka (ur. 11 sierpnia 1959 w Pradze), czeski kompozytor. W latach 1981-86 studiował kompozycję na Akademii Muzycznej w Pradze, jednak szczególne znaczenie dla jego muzycznego rozwoju miały prywatne lekcje u Marka Kopelenta. W latach 1985 i 1987 uczestniczył w Międzynarodowych Wakacyjnych Kursach dla Młodych Kompozytorów PTMW w Kazimierzu Dolnym, a w 1988 roku w Międzynarodowych Wakacyjnych Kursach Nowej Muzyki w Darmstadcie.
W 1983 roku Martin Smolka wraz z Miroslavem Pudlákiem współzałożył Agon, zespół specjalizujący się w wykonawstwie muzyki współczesnej i awangardowej. Działał w nim do 1998 roku jako kierownik artystyczny i pianista, koncertując w wielu miastach Europy, w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. W ramach projektów Agonu prowadził badania dotyczące muzyki ćwierćtonowej uczniów Aloisa Háby oraz Nowej Muzyki lat 60. w Czechosłowacji. Jego zainteresowanie graficznymi partyturami zaowocowało powstaniem we współpracy z Petrem Kofroňiem książki i płyty Grafické partitury a koncepty / Graphic Scores and Concepts (w języku czeskim i angielskim).
Wychodząc od dwóch odmiennych stylów: webernizmu i muzyki repetytywnej, doszedł Smolka do „konkretnego sonoryzmu” – pracował z dźwiękami instrumentalnymi, przypominającymi zjawiska naszego świata (syreny łodzi i pociągów, łoskot maszyn, stukot deszczu i wiele innych), przy czym owe dźwiękowe aluzje wpływały często na nostalgiczny, czasem groteskowy wyraz jego muzyki (np. Déšť, nějaké okno, střechy, komíny, holubi a tak..., a taky železniční mosty [Deszcz, jakieś okno, dachy, kominy, gołębie i tak... a także kolejowe mosty], 1992; Rent a ricercar, 1993/5). Po roku 1998 w twórczości Smolki nastąpiła transformacja stylu, przebiegająca w kierunku od sonorystyki ku pracy z wysokościami dźwięków, a nawet z typowymi konstrukcjami tradycyjnej muzyki (jak molowy trójdźwięk czy smyczkowa kantylena), deformowanymi jednak użyciem mikrointerwałów oraz kolażowym kształtowaniem struktury muzycznej (np. kwintet Lieder ohne Worte, 1999; Remix, Redream, Reflight na wielką orkiestrę, 2000; Ach, mé milé c moll na zespół kameralny, 2002). Od roku 2000 jednym z centrów zainteresowania Smolki stała się muzyka wokalna, a szczególnie opera (Walden, the Distiller of Celestial Dews na chór, 2000; Nagano – opera 2001-3; Das schlaue Gretchen – opera dla dzieci, 2005; Słone i smutne na chór do tekstu Tadeusza Różewicza, 2006). Opera Nagano (o hokeju), napisana na zamówienie Teatru Narodowego w Pradze, odznaczona została narodową nagrodą Alfreda Radoka w 2004 roku.
Utwory Martina Smolki zdobyły szerokie uznanie w Czechach i za granicą. Smolka komponował na zamówienia prestiżowych festiwalów muzyki współczesnej, m. in. Warszawskiej Jesieni, Donaueschinger Musiktage, Berliner Musik-Biennale, Nov-Antiqua Köln, Eclat Stuttgart, Bang-On-a-Can-Marathon New York, Wittener Tage für neue Kammermusik, musica viva w Monachium, Aksamitnej Kurtyny w Krakowie, Praskiej Wiosny, Festival Rümlingen, Klangspuren Schwaz oraz innych instytucji i wykonawców (m. in. Francuskiego Ministerstwa Kultury w Paryżu dla ensemble 2e2m, Musik der Jahrhunderte Stuttgart dla zespołów Neue Vokalsolisten i Arditti Quartet, Teatru Narodowego w Pradze, Staatstheaters w Norymberdze). Zespół Agon prezentował muzykę Smolki na licznych festiwalach w Europie i Ameryce Północnej, jak Berliner Festwochen, Budapest Spring Festival, South Bank Centre Londyn, Musique Actuelle Victoriaville Kanada, Rotefabrik Zurich, Melos Ethos Bratysława, a także w Wilnie, Tallinie, Reykjaviku, Paryżu i wielu dalszych miastach. Wiele utworów kameralnych zostało nagranych przez Agon dla wydawnictw Arta Records i Audio ego. Dwa utwory Déšť, nějaké okno, střechy, komíny, holubi a tak..., a taky železniční mosty oraz Walden, the Distiller of Celestial Dews wydane zostały przez col legno na płytach, stanowiących muzyczny „portret” festiwalu Donaueschinger Musiktage.
Od roku 2000 utwory Smolki publikowane są przez wydawnictwo Breitkopf & Härtel (Wiesbaden).
Zainteresowania Martina Smolki obejmują także sferę muzyki teatralnej i filmowej. W latach 1983-86 i ponownie od 2002 roku jako muzyk-improwizator współpracował on z aktorem Jaroslavem Duškiem w jego mini-teatrze ''Vizita'', w latach 1988-89 był związany z autorską sceną teatralną ''Kuchyň Ivana Vyskočila'' [Kuchnia Ivana Vyskočila] a między 1994 a 2001 rokiem z ''Divadelním studiem čistéj radosti'' [Teatralnym studiem czystej radości]. Jest autorem muzyki do przedstawienia Nachové plachty [Purpurowe żagle], wystawianego przez ''Divadlo bratří Formanů'' [Teatr braci Formanów]. W latach 2000-2004 współpracował z zespołem chińskiej wokalistki folkowej Feng-jün Song jako aranżer i instrumentalista (płyta Horská karavana [Górska karawana], 2001). Kilkakrotnie jak dotąd podejmował się roli kompozytora muzyki filmowej, m.in.:
Vojtěch řečený sirotek [Wojciech zwany sierotką], 1989, reż. Zdeněk Tyc,
Sentiment [Sentyment], 2002-3, reż. Tomáš Hejtmánek,
Kousek nebe [Kawałek nieba], 2005, reż. Petr Nikolaev,
Zlatá karta [Złota karta], 2005, reż. Petr Nikolaev.
Za muzykę do filmu Kousek nebe otrzymał nominację do nagrody Czeskiej Akademii Filmowej w 2005 roku.
W ciągu ostatnich lat wielokrotnie był zapraszany przez uczelnie czeskie i zagranicznie do prowadzenia wykładów na temat własnej twórczości oraz kursów kompozytorskich (m. in. w Montrealu, Pradze, Brnie, Zurychu, Winterthur, Würzburgu, Katowicach, Krakowie, Otrawie, Trstěnicach, Czeskim Krumlowie). Dwukrotnie zasiadał w jury konkursów kompozytorskich: w 1999 roku w jury Międzynarodowego Konkursu Kompozytorskim im. K. Serockiego PTMW w Warszawie, w 2006 roku w jury 1. Międzynarodowego Konkursu Kompozytorskiego im. Alexandra Moyzesa w Bratysławie. Od 2003 wykłada kompozycję na Akademii Muzycznej im. Leoša Janáčka w Brnie.
